Mijn oud docent statistiek vertelde mij ooit dat er leugens zijn, grove leugens en statistiek. Het is een welbekende uitspraak die me nog vaak te binnen schiet als ik nieuwsberichten over met opvallende uitspraken lees. Ik vraag me dan ook wel eens af of journalisten enige kennis hebben van statistiek, zeker nadat ik gisteren dit nieuwsbericht las (al eerder op Hyped en in Adformatie), waarin beweerd wordt dat Hyves groter dan Google zou zijn.

Hyves groter dan Google?
Yeah, right!

Gegoogle Gegoochel met cijfers
Het nieuwsbericht begint met de volgende introductie.

Hyves lijkt in Nederland Google te passeren als meest bezochte website. Dat blijkt althans uit cijfers van webstatistiekenbureau Alexa.

Kennelijk voelt de journalist zelf ook nattigheid, blijkens de woorden ‘dat blijkt althans uit cijfers van…’. Het is alsof hij zegt: “eigenlijk geloof ik het zelf ook niet, maar als ik ernaast zit, is het in ieder geval niet mijn schuld!” Toch gelooft de journalist sterk genoeg in zijn verhaal om ter onderbouwing van zijn stelling onderstaande grafiek – afkomstig van Alexa, een mooi voorbeeld van een cirkelredenering – toe te voegen.

Wat direct opvalt is dat er 1) alleen naar pageviews wordt gekeken en 2) er een vergelijking gemaakt wordt tussen hyves.nl & google.nl. Niet alleen worden er dus appels met peren vergeleken (het percentage mensen dat google.com gebruikt tegenover het aantal mensen dat via hyves.net binnenkomt verschilt namelijk ongetwijfeld), dat wordt ook nog eens op basis van niet relevante pageviews gedaan. Het klinkt mij een beetje in de oren als een onderzoek waarbij eerst de conclusie is bepaald en vervolgens de redenatie zo is geschreven, dat het haast klinkt als een logisch verhaal.

Raymond Spanjer, oprichter van Hyves, zegt zelf over de cijfers:

Natuurlijk zijn ze qua absolute aantal bezoekers nog een stuk groter. (maar aan de andere kant maakt dat het ook wel weer koeler – met minder gebruikers meer pageviews…

Hoe optimaal zijn pageviews?
Het is maar wat je ‘koel’ vindt. Volgens mij duiden meer pageviews per bezoeker er namelijk niet bepaald op dat je site optimaal in elkaar zit. Daar ligt ook de kracht van Google. Omdat ze de informatie zo goed en snel leveren, blijven bezoekers zeer kort (zowel qua pageviews als qua tijd) op de site. Daarna klikken ze snel weg, iets wat goed is voor de gebruiker én goed is voor Google. Het is namelijk hun business om mensen zo snel mogelijk weer weg te sturen en zo een optimale dienst te bieden!

Pageviews zijn verouderd!
Maar het verhaal stopt hier niet. Een pageview zegt namelijk steeds minder over daadwerkelijk gebruik van een site. Door het gebruik van nieuwe technieken als Ajax en steeds verder gaande mogelijkheden tot syndicatie met RSS-feeds en widgets, hoeft het gebruik van websites niet automatisch meer te leiden tot pageviews.

There will come a time when no one who wants to be taken seriously will talk about their web traffic in terms of “pageviews” any more than one would brag about their “hits” today.

Niet voor niets test Google Adsense sinds kort een nieuwe methode: Cost per Action, waarbij adverteerders pas betalen op het moment van conversie (lees: daadwerkelijk gebruik van de site). Ook het gezaghebbende Nielsen // Netratings is van mening dat de explosie van web2.0 technieken en audio/video content ervoor zorgen dat de pageview als meetinstrument voor gebruikers gedrag achterhaald is.

Zeg het met cijfers?
Al eerder zagen we echter wat de kracht van statistiek kan zijn. Second Life werd eerst grandioos gehyped door zijn ‘miljoenen bezoekers’, terwijl later bleek dat het daadwerkelijke gebruik nogal tegenviel. Op een heel ander vlak laat Hans Rosling zien wat we kunnen leren van de échte cijfers van Afrika. Het toont haarfijn aan dat je met statistiek eigenlijk elke boodschap kan ondersteunen die je wilt. Je kan zelfs met droge ogen het beeld schetsen dat het nietige Nederlandse Hyves groter is dan het machtige internationale Google.

Waardeloze cijfers?
Zijn cijfers daardoor helemaal waardeloos? Uiteraard niet! Je kan nog steeds een schat aan informatie aan een goede combinatie van de juiste cijfers halen. Maar die cijfers moeten wel uitermate zorgvuldig geanalyseerd worden, voordat er algemene conclusies (A is groter dan B, C is x maal succesvoller dan D, etc) aan verbonden worden. Het zou daarom niet alleen de media, maar vooral de partijen die met dergelijke cijfers naar buiten komen sieren om terughoudend te zijn met zulke stellige conclusies.

Don’t believe the Hyve
Het is namelijk misschien voor de korte termijn prettig om wat gratis publiciteit te scoren met je voorgestelde succes, op de lange termijn zal de échte waarde van de cijfers onverbiddelijk op tafel komen. Hyves zou er in mijn ogen bijvoorbeeld dan ook beter aan doen om ervoor te zorgen dat hun infrastructuur geopend wordt (wat zal leiden tot een drastische daling in pageviews!) dan om zichzelf op de borst te slaan vanwege het aantal pageviews.

Begrijp me niet verkeerd, ik heb helemaal niets tegen Hyves. Sterker nog, ik gun ze alle succes van de wereld als Nederlandse startup. Ik hoop echter van harte dat het succes van Hyves niet alleen afhankelijk is van cijfers die puur en alleen gericht zijn op marketing-technisch effectbejag. Daarmee houdt Hyves namelijk enkel zichzelf voor de gek en weet het de 2.0 bubbel weer een stukje dichterbij te brengen.