Anything invented before you were born is just there
Anything invented after you’ve been born is technology
Anything invented after you’re 30 is pure magic

Vorige week was ik bij Me The Media, een van de leukere symposia van de afgelopen periode. Hoewel de spectaculaire setting in de Beurs van Berlage vooral gevuld was met zakenmensen, waarvan hooguit de helft net gewend was aan web1.0, werd het door de inspirerende sprekers een leuke middag (helaas kon ik niet bij het ochtendprogramma zijn).

Een highlight was voor mij de spreker Matt Locke, voormalig head of innovation bij de BBC en inmiddels de man achter de nieuwe media projecten van Channel 4. Hij sprak over het organiseren van open innovaties en zei en passant behoorlijk zinnige dingen over communities.

It’s not about me, it’s about we!
Locke opent met een belangrijke constatering over de motivatie van mensen om dingen te doen. Deze komt volgens Locke vrijwel nooit voort uit technologische mogelijkheden, maar vooral uit zogenaamde microcommunities. Dit zijn communities waarbinnen mensen een intieme band hebben. Hierbij kan je denken aan je vriendengroep, je voetbalteam, je familie, je collega’s, etc. In mijn ogen raakt deze constatering de kern van de sociale media en wel om twee redenen.

De eerste is dat er in mijn ogen nog veel te vaak gekeken wordt naar wat er technisch mogelijk is, in plaats van naar het gedrag van mensen. Eenzelfde probleem zagen we tijdens de dot-com periode en inmiddels is wel gebleken, dat technologie als enige driver niet werkt.

Het hart van de sociale media!
De tweede reden is dat ik van mening ben dat microcommunities op zichzelf het hart vormen van de sociale media. Dit punt is cruciaal, want het betekent dat je als ontwikkelaar niet moet focussen op een 1:1 relatie met je gebruiker, maar veel meer deze microcommunities moet faciliteren. Om dit te kunnen doen, zal je een deel van de controle moeten loslaten, zodat microcommunities de ruimte hebben hun eigen spelregels te maken.

Myspace of Yourspace?
Locke vervolgt zijn presentatie met het onderscheid in verschillende spaces, die allemaal op hun eigen manier microcommunities ondersteunen.

• Secret spaces: connectie via sms, instant messenger, etc.
  In secret spaces wordt een connectie gemaakt over informatie die niet direct met de buitenwereld gedeeld hoeft te worden. Hierbij kan je denken aan gesprekken tussen pubers, maar bijvoorbeeld ook aan de overnamegesprekken tussen ABN Amro en Barclays.
• Group spaces: connectie via facebook, hyves, Linkedin, etc.
  De group spaces zijn vooral een versterking van het ‘vriendennetwerk’, waarbij een connectie wordt gemaakt over gemeenschappelijke interesses.
• Publishing spaces: connectie via livejournal, blogger, flickr, etc.
  Publishing spaces zijn ruimten waar mensen uit kunnen vinden wie ze zijn en hoe ze klinken in de rest van de wereld. Het is een space waar mensen hún waarheid kunnen publiceren en daarover in discussie kunnen gaan.
• Performing spaces: connectie via World of Warcraft, Second Life, etc.
  De performing spaces lijken zeer sterk op publishing spaces, al ligt bij performing spaces meer de nadruk op het gedrag dat mensen vertonen in bepaalde situaties (ter illustratie, lees het interessante commentaar van Seth van der Meer over WoW).
• Participation spaces: connectie via bijeenkomsten, markten, events, etc.
  De participation spaces worden gevalideerd door offline connecties. Daarmee zijn het bij uitstek spaces waar de online wereld en offline wereld samenkomen, waar een online microcommunity zich offline manifesteert.
• Watching spaces: connectie via tv, optredens, theatervoorstellingen, etc.
  De watching spaces draaien minder om actieve participatie, maar meer om gedeelde ervaringen binnen een microcommunity.

Deze indeling van spaces is in mijn ogen erg interessant, omdat elke space op een andere manier microcommunities ondersteunt. De spaces die ik daarbij vooral interessant vindt zijn de secret space en de participation space, omdat deze een belangrijke invloed hebben op het dagelijkse leven van de gebruikers van de space. Dit leidt tot twee vragen, die volgens mij grote kansen representeren.

1. Geven secret spaces informatie over de manier waarop de nieuwe generatie met privacy-issues omgaat?
2. In hoeverre kun je in participation spaces gedrag van microcommunities beïnvloeden?

Communities & open innovatie
Welke rol kunnen deze communities nu spelen bij innovatieprocessen? Locke spreekt uit eigen ervaring met het BBC MediaLab over de rol van klassieke Intellectual Property (IP) modellen en hoe deze vooral snelle kennisdeling in de weg staan. In tegenstelling tot vroeger zijn in zijn ogen de toegang tot kennis en technologie commoditized en voor iedereen vrij beschikbaar. Dat vraagt om een andere benadering van innovatieprocessen.

De nadruk moet volgens Locke liggen op openheid. Door gebruik te maken van open APIs (Application Programming Interfaces) en een open infrastructuur, geef je communities de kans om je product te verbeteren door rechtstreeks ‘onder de motorkap’ te sleutelen. Je bouwt dan een network of excellence, dat vele malen sterker is dan het klassieke center of excellence (dat uitgaat van een schaarste van kennis en technologie). Een mooi recent voorbeeld hiervan is de beveiligingsexpert die Youtube op eigenzinnige wijze 40 exploits helpt te fixen. Locke geeft zelf het voorbeeld van het uiterst succesvolle BBC Backstage.

De waarde van een open innovatienetwerk?
Veel vragen waar organisaties mee rondlopen gaan over waardering van dergelijke nieuwe modellen: “Hoe waardeer ik een open model? Waar ga ik het geld verdienenen hoe kan ik mijn opbrengsten maximaliseren?”

Locke is van mening dat je open innovatie vooral moet waarderen vanuit opportuniteitskosten en niet zozeer vanuit de hoeveelheid IP die je genereert. De kosten van het bouwen van een open innovatienetwerk zijn relatief laag en door goed te luisteren, kun je belangrijke dingen oppikken & je product verbeteren. Uiteindelijk kan dit leiden tot een verhoogde omzet. Bovendien sluit een open innovatienetwerk de klassieke innovatiemethoden niet uit.

Een goed voorbeeld hiervan is TomTom’s Mapshare, dat een open netwerk (voor de verbetering van kaarten) naast een gesloten organisatie (voor de verbetering van de techniek) gebruikt. Wat dit voorbeeld goed illustreert is dat organisaties niet per definitie hoeven te streven naar zo veel mogelijk openheid, maar vooral moeten streven naar een goede balans tussen open en gesloten. Het is daarbij wel belangrijk om in te zien dat open innovatienetwerken vaak veel meer kunnen dan je vanuit de organisatie wellicht zou denken en dat openheid zorgt voor een hoop (gratis) geluid rondom je product.

Hoe bouw je een open innovatienetwerk?
Locke sluit af met een aantal concrete tips om een open innovatienetwerk te creëren.

1. Open up your content
   De waarde van een product ligt niet in de content, het ligt in de context. Context bepaalt het gebruik, het gebruik bepaalt de waarde voor de consument.
2. Encourage play
   Gebruik de passie van je gebruikers om te spelen met je content. Geef ze de ruimte en probeer ze niet te controleren, maar zet jezelf in het midden van het netwerk, zodat je snel dingen oppikt.
3. Make everything social
   Het eerste wat een gebruiker zou moeten kunnen doen is delen. Dit stimuleert snelle kennisuitwisseling.
4. Watch what happens!
   Communities laten zich niet controleren. Wees daarom niet bang om een deel van de controle uit handen te geven (denk daar vooraf goed over na!) en probeer vooral goed te kijken en luisteren, je zal verbaasd staan van de ontwikkelingen die zullen plaatsvinden.

Overigens zijn meer tips zijn te vinden in het gratis boek van Jaap Bloem en Menno van Doorn (ViNT) Open for Business, dat dieper ingaat op het verschijnsel ‘open innovatie’.

Our Space?
Misschien wel het belangrijkste punt dat Locke maakt met zijn presentatie is dat de huidige generatie organisaties binnen zijn strategie ruimte moet creëren voor structurele onzekerheid, die eigenlijk verankerd moet worden in de bedrijfsprocessen. Dit punt, dat vooral draait om controle, zal bepalen wie uiteindelijk de winnaars en de verliezers worden binnen het tijdperk van sociale media.

Het lijkt me dé reden om zo snel mogelijk van my space ook your space te maken!