Gartner’s Hype Cycle

Hoewel het model erg goed werkt waar het gaat om inzicht krijgen in de vorming van trends, gaat er niets boven het ervaren van de cyclus in de praktijk. En soms heb je periodes waarin je ineens weer een trend ziet opkomen waar je jaren geleden al van gehoord had, maar die nooit echt van de grond leek te zijn gekomen: in dit geval Mass Customization.

Zoals in de blogpost van Jeroen de Bakker goed beschreven wordt, is deze trend niet nieuw. Echter, in de tweede helft van 2008 is de trend aan een sterke opmars bezig. Ik vermoed dan ook dan Mass Customization op de zogenaamde Slope of Enlightenment zit. Mijn voorspelling is dan ook dat we in 2009 en 2010 de definitieve doorbraak van echte Mass Customization gaan zien, zowel in producten als in services en experiences.

2009 het jaar van Mass Customization
Waarom? We leven meer en meer in een tijd waarin mensen meer en meer gaan eisen dat hun product, service of experience op maat wordt gesneden. Misschien wel versneld door de crisis is het winnen van vertrouwen in elke markt cruciaal. Hoe? Eigenlijk is het best simpel, nl. door de klassieke klantgerichtheid te opwaarderen naar customization. Begrijp niet alleen wat de klant wil (klantgerichtheid), maar geef hem dat ook exact zoals hij het wil (customization), and then some! De markten liggen op hun gat en dit zal in mijn ogen deze ontwikkeling enkel nog versnellen, doordat B2C-organisaties creatief zullen moeten worden.

Bovendien zien we dat de technologie eindelijk op het punt begint te komen dat we dat ook zeer rap kunnen doen. Zo is men nu al een tijdje gewend aan het customizen van de muziek ervaring via iTunes en Last.fm en wordt 3D-printing technologie eindelijk beter bereikbaar (al zal dit nog wel even duren, gezien hun positie op de hype cycle) voor consumenten.

Maar misschien nog wel belangrijker is dat grote spelers de laatste tijd hun processen aan het omvormen zijn om echte Mass Customization te kunnen leveren. De afgelopen jaren was deze MC enkel nog bereikbaar via Business-to-business-kanalen via OEM-constructies, maar de laatste tijd zien we steeds meer consumenten-varianten opduiken (bijv. hier, hier, hier en hier), waarbij de verschillende App-stores (het customizen van hardware met applicaties) anno 2008 misschien wel de meest bekende zijn. Ik denk dat het niet lang meer zal duren voordat we deze vorm van customization ook in andere markten gaan zien.

Het worden mooie tijden
In deze donkere tijden ben ik erg nieuwsgierig naar de mooie dingen die ons in het nieuwe jaar te wachten staan. Ik voorspel namelijk een doorbraak van de Mass Customization en grote benefits voor de partijen die dit op een goede manier naar de markt kunnen brengen. Netbooks made to order, Mobiele telefoons exact zoals je wil (graag met extra krachtige batterij, gps, 3g en een touchscreen, that’s it) en met een paar muisklikken bij je thuisbezorgd, persoonlijk op maat gemaakte reiservaringen, ware customization van het pakket bij de makelaar, etc, etc.

Ik verheug me er nu al op! En jij? Heb jij al bedacht hoe je jouw product/service/experience in 2009 zou kunnen mass customizen?

Wat ik echter interessanter vind, is een idee vormen van wat daarna komt. Hoever gaat de integratie? Hoelang zal het nog duren voordat het internet alomtegenwoordig is? Want hoewel de meerderheid van de mensen zich dat nog niet voor kan stellen, zien we al voorzichtige stappen richting een ‘deviceloos’ internet, waarbij het scherm niet alleen kleiner is geworden, maar zelfs volledig is verdwenen. Een van de meest interessante vragen daarbij is: hoe ontwikkel je een interface, waarvan gebruikers vaak niet eens bewust zijn, dat ze hem gebruiken?

De eerste antwoorden beginnen echter te komen en ze geven aan dat er echt mooie dingen staan te gebeuren!

De Target Interactive Room bovenop het Rockefeller Center in NYC

Momo, een haptisch navigatiesysteem

En okay, het blijft een device, maar de iPhone hoort er op deze manier ook een beetje bij…

Experience always comes before open. Even supposed open standards dorks these days are rushing headlong into the walled garden of gorgeousness we like to call Apple Computers.

— James Governor

Nu ben ik niet zo’n pakkendrager, maar he, als ik ooit weer in NY kom, zou ik alleen al om dit verhaal een kijkje willen nemen bij Martin the tailor. En wie weet laat ik me ook nog wel een pak aanmeten!

(Via Bas)

We must focus on mobile people, not mobile devices. In other words, we are not merely shrinking in size a Web experience, but creating an entirely new platform for communication and interaction.

Bron

Nokia, already a stakeholder in mobile OS maker Symbian, has announced that it will buy the remainder of the company and throw all the assets into a new platform called the Symbian Foundation, which will unite all the flavors of Symbian into a single, common software platform that will go open source in two years. Major mobile players such as Motorola, NTT DoCoMo, AT&T, LG Electronics, Samsung Electronics, STMicroelectronics, Texas Instruments and Vodafone have all signed on.

[...]

Bron

Het buzzt in de mobiele wereld en er zijn grote beloningen te verdienen voor de degenen die de mobiele mens de beste ervaring weet voor te schotelen. De écht leuke tijden zijn eindelijk aangebroken!

Participeren kan ook door middel van de backchannel!

Het hele verhaal?
Maar vertelt deze presentatie van 11 maanden geleden het hele verhaal? In mijn ogen niet helemaal. Hoewel het namelijk goed beschrijft waarom succesvolle sociale netwerken draaien om sociale objecten, verklaart het in mijn ogen bijvoorbeeld niet goed genoeg hoe een sociaal netwerk bijvoorbeeld ongeschonden door de 1e levensfase (de fase met weinig gebruikers) komt. Kort gezegd: hoe breng je een sociaal netwerk nu van niets naar iets?

Het nut van sociale netwerken
Want iedereen die ooit zelf betrokken is geweest bij de ontwikkeling van nieuwe sociale netwerken (of communities in zijn algemeenheid), weet dat ledengroei niet vanzelf gaat, maar een grote investering vereist. Dat heeft vooral te maken met het feit dat het nut van sociale netwerken exponentieel toeneemt, zodra er meer gebruikers zijn (de zogenaamde wet van Metcalfe). Echter, de keerzijde van die medaille is dat er over het algemeen maar weinig nut is voor de early adopters in je netwerk: juist een groep die je te vriend wil houden! Tenzij je je sociale object functioneel weet te maken…

Functionele sociale objecten
Met de functionaliteit van een sociaal object bedoel ik de mate waarin een sociaal object nut heeft voor één individuele gebruiker. Functionele sociale objecten zorgen ervoor dat nieuwe sociale netwerken zelfs in een zeer vroeg stadium aantrekkelijk kunnen zijn voor gebruikers. Denk bijvoorbeeld aan Flickr, Youtube of last.fm: deze sociale netwerken stellen gebruikers niet alleen in staat iets te delen, ze stellen ze ook – zonder dat je gebruik maakt van het sociale aspect – in staat om als individu gebruik te maken van hun diensten. Waar je bij een sociaal netwerk als Twitter een toehoorder nodig hebt om überhaupt gehoord te worden, kun je bij deze netwerken lekker zelf foto’s en video’s bekijken of naar muziek luisteren, zonder dat je daarvoor relaties aan hoeft te gaan. Het is dus eigenlijk een dienst, met optioneel een sociaal netwerk daaromheen.

Het sociale aspect zorgt bij deze netwerken als het ware voor een extra laag, die waarde toevoegt aan de al bestaande dienst. Het is de slagroom op de taart. Ter illustratie van dit verhaal een diagram met daarin een aantal sociale netwerken.

Trends
Als we het diagram bekijken in het licht van een aantal ontwikkelingen, dat nu plaatsvindt, zien we een een trend richting netwerken die zowel functioneel als sociaal zijn. Zo zien we een aantal diensten rondom het über-sociale Jaiku/Twitter ontstaan, die een hogere mate van functionaliteit voor individuele gebruikers hebben (denk bijv. aan een ‘dienst’ als FriendFeed). Aan de andere kant van het spectrum zien we bestaande diensten met de dag socialer worden (bijv. de deelbaarheid van berichten in Google Reader) en traditionele producenten van diensten (zoals Microsoft) uit alle macht het sociale domein proberen te betreden.

Conclusie
De conclusie die je daaruit kan trekken, is dat steeds meer diensten sociaal worden en steeds meer sociale netwerken functionele sociale objecten krijgen. In mijn ogen is dat een trend, die nog in de kinderschoenen staat, maar onomkeerbaar is en grote gevolgen zal hebben. Immers, vooral de rol van het sociale netwerk als zodanig lijkt daarmee uitgespeeld. Charlene Li van Forrester zegt hierover het volgende:

We zullen het als onlogisch gaan zien om naar een sociaal netwerk te gaan om sociaal te zijn. [...] Sociale netwerken zullen als lucht worden, ze zullen overal zijn waar we ze nodig hebben.

Deze ontwikkeling zal gepaard gaan met grote veranderingen in het speelveld van sociale netwerken en diensten, iets waarvan we de eerste tekenen al hebben gezien in de vorm van investeringen in Facebook, de overname van MySpace door Time Warner en de vooralsnog mislukte vorming van MicroHoo. Opvallend hierbij is, dat de investerings-liefde voorlopig vooral vanuit het functionele domein aan het sociale domein gericht lijkt en niet zozeer andersom. Dat lijkt op het eerste gezicht te impliceren dat een dienst makkelijker sociaal te maken is dan een sociaal netwerk functioneel, maar het zou ook legio andere oorzaken kunnen hebben (gebrek aan middelen bij de sociale netwerken, het feit dat ze zich nog vroeg in de levenscyclus bevinden, etc).

De winnaars?
Het zal de komende tijd in ieder geval zeer interessant worden om te zien welke spelers uiteindelijk als winnaars en verliezers van deze strijd om de functionele sociale objecten uit de bus komen. Vanuit de diensten-hoek lijken Google en Microsoft beide goede kaarten te hebben, terwijl de sociale netwerken andersom vooralsnog een stuk minder interesse tonen. Uitzondering hierop zijn wellicht de telecommunicatie-bedrijven, die momenteel hard op zoek zijn naar mogelijkheden om meer traffic op hun bestaande netwerken te genereren. Daarnaast zijn er nog de grote mediabedrijven, die haast uitgespeeld lijken, maar nog altijd over een gigantisch vermogen beschikken. Als laatste een gevaarlijke outsider in de strijd: gamestudios. Zij scoren van nature al sterk op zowel de functionele, als de sociale as en moeten – ook gezien de recente omzetcijfers – in de toekomst absoluut niet onderschat worden..

Ik hoop daar in de komende periode weer wat verandering in te kunnen brengen. Niet dat het veel rustiger wordt, maar ik heb op het moment iets teveel gedachten die niet onuitgewerkt kunnen blijven. Daarom in de komende paar weken posts over de volgende vragen (in wilekeurige volgorde):

• Waarom willen zoveel bedrijven nog steeds marktleider zijn?
• Is meer geld voor innovatie wel een goed iets?
• Is closed development niet veel beter dan open development als je wilt innoveren?
• Waarom willen grote bedrijven nog steeds allemaal hun ‘eigen’ sociale platform?
• Samenwerkingsverbanden en innovatie: zegen of vloek?
• ‘Communicatieprofessionals’ die het begrip rss niet kennen? Ga je schamen!
• Hoe maak ik een API voor SpelersMarkt?